برنامه اخلاق علوی و سیره مهدوی – 13 01 1405 (قسمت 144)

عنوان برنامه: مناجات امیرالمومنین علیه السلام در قنوت نماز نا امیدی از رحمت خداوند

کلیدواژه: اخلاق علوی سیره مهدوی؛ قنوت؛ نماز؛ راز و نیاز؛ عبادت؛ رحمت؛ نا امیدی؛ توحید؛ بندگی!

استاد: حضرت آیت الله حسینی قزوینی

مجری: حجت الاسلام والمسلمین مرعشی

مجری:

أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيم‏، بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ، الْحَمْدُلِلَّه رَبّ العَالَمِینْ، وَصَلی الله عَلیٰ مُحَمّدٍ وَآلِه الطَاهِرین؛

عرض سلام، ادب و احترام دارم خدمت همه شما بینندگان «شبکه جهانی حضرت ولی عصر (عجل الله تعالی فرجه الشریف)»

الحمد لله این توفیق را داریم در شب جمعه ای دیگر با برنامه «اخلاق علوی و سیره مهدوی» خدمت شما بینندگان عزیز و ارجمند برسیم، برنامه ای که این توفیق را داریم در محضر حضرت استاد حضرت آیت الله دکتر حسینی قزوینی باشیم ان شاء الله امشب هم بتوانیم نهایت بهره و استفاده را از محضرشان ببریم.

برای شروع بحث و در مطلع بحث همان طور که شما بینندگان عزیز مثل ما عادت کردید ان شاء الله همه این عادت ها به همین روال و سنخ باشد که از حضرت زهرای مرضیه صدیقه طاهره (سلام الله علیها) بشنویم گوش ها و دل مان آشنا بشود. ان شاء الله آن لحظه ای که همه چیز را فراموش می کنیم ذکر حضرت زهرا را فراموش نکنیم و ان شاء الله حضرت به فریادمان برسند. سلام عرض می کنم در خدمت تان هستیم.

حضرت آیت الله حسینی قزوینی:

سلام علیکم و رحمة الله و برکاته

السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا بَقِيَّةَ اللَّهِ فِي أَرْضِه،‏ السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا مِيثَاقَ اللَّهِ الَّذِي أَخَذَهُ وَ وَكَّدَهُ- ِ السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا حُجَّةَ اللَّهِ وَ دَلِيلَ إِرَادَتِه‏، السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا وَعْدَ اللَّهِ الَّذِي ضَمِنَه‏، السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا صَاحِبَ الْمَرْأَى وَ الْمَسْمَع‏ فَمَا شَيْ‏ءٌ مِنَّا إِلَّا وَ أَنْتُمْ لَهُ السَّبَبُ وَ إِلَيْهِ السَّبِيل.

خدمت بینندگان عزیز و گرامی خالصانه ترین سلامم را تقدیم می کنم موفقیت همه عزیزان را از خدای منان خواهانم!

همان طوری که عزیزم اشاره کردند خدا این توفیق را به ما داد و عنایت ولی عصر (ارواحنا فداه) شامل حال ما شد طلیعه عرائض مان را با ذکری از صدیقه طاهره (سلام الله علیها) آغاز می کنیم باشد که آن مادر بشریّت، عصاره عالم وجود صدیقه طاهره گوشه چشمی به ما، بینندگان عزیز ما، به کشور ما و به همه شیعیان و مسلمانان عالم بنمایند ان شاء الله.

 زهرا جان:

دل آشفته ام را رفتی و آشفته تر کردی * سرا پای وجودم را ز داغت شعله ور کردی

من و تو هر دو تنها و غریب شهر غم بودیم * تو راحت گشتی اما غربتم را بیشتر کردی

 زهرا جان:

به سوی مسجدم با دست بسته چون که می بردند * خودت را در حمایت از منِ تنها سپر کردی

فقط فهمید دستم پهلویت زخمی شده اما * نمی دانم چسان شب های محنت را سحر کردی

امیر عشق شد با رفتنت تنهاتر از تنها * مرا ای لاله پر پر چسان خون جگر کردی

«یابن الحسن عجل علی ظهورک یا صاحب الزمان»

تو خود برای ظهورت دعا کن ای مولا * دعای ما که به خود هم نمی کند اثری

ای گمشده مردم عالم به کجایی * کِی از مه رخسار تو پرده گشایی

ما ریزه خوریم و تو ولی نعمت مایی * هر جمعه همه چشم به راهیم بیایی

عشق ابدی و ازلی با تو بیاید * شادی ز جهان رفته ولی با تو بیاید

آرامش بین المللی با تو بیاید * ای عدل علی عدل علی با تو بیایید

نزدیک تو بر مایی و ماییم که دوریم * با دیده آلوده چه بینیم که کوریم!

همه عزیزان، هر کجا عرائض بنده را می شنوند امروز بهترین دوای دردها، بهترین مشکل گشا، بهترین راهنما دعا برای فرج حضرت ولی عصر (ارواحنا لتراب مقدمه الفداء) هست.

خدا را شکر شب گذشته در قالب شهرها نماز استغاثه به حضرت ولی عصر خوانده شد دعای سلام الله الکامل خوانده شد و مردم با قلبی شکسته و دلی پر از اندوه و غم آقا حجة ابن الحسن (سلام الله علیه) را صدا کردند.

امیدواریم که این صدا کردن ها خاموش و ترک نشود آن چه که می تواند اینن فاجعه های خانمان سوز را بر اندازد آمدن آقا ولی عصر (ارواحنا فداه) است. آن چه که می تواند ستمگران را، دغل بازان را و جباران را سر جای خود بنشاند و همه آنان را به خاک و خون بکشاند آقا ولی عصر (ارواحنا لتراب مقدمه الفداء) است.

آن که می تواند مرهمی بر قلب داغ دیدگان باشد. مرهمی بر قلب عزیز از دست دادگان باشد آمدن آقا ولی عصر (ارواحنا لتراب مقدمه الفداء) هست.

توصیه ای به همه عزیزان دارم اگر بتوانند قبل از خواب یا هر وقتی از شبانه روز زن و بچه شان را جمع کنند روضه حضرت زهرا بخوانند و آن را متصل به روضه حضرت سید الشهداء (سلام الله علیهما) کنند. بعد از او دعا کنند.

 در روایت داریم که حضرت ولی عصر خودشان فرمودند این را آیت الله العظمی «بهجت» فرمودند کلیپش پخش شد در فضای هست. حضرت فرمودند هر کس برای جدم امام حسین گریه کند خودم برای او دعا می کنم چه بهتر شبانه روزمان را به هنگام خوابیدن با یادی از سید الشهداء (سلام الله علیها) به پایان ببریم.

الان زمان سابق نیست حتماً به حسینیه، مسجد، محراب و منبر برویم مداح بیاید در فضای مجازی انواع و اقسام این مرثیه ها هست. دوستان می توانند با یک جستجوی ساده مرثیه های مورد نظرشان را از طریق اینترنت بگیرند چند دقیقه ای خودشان به همراه خانواده گوش کنند. قلب شان محزون بشود اگر بشود چشم شان اشک آلود بشود.

اگر از همه بهتر اشک از چشم شان جاری بشود در روایت دارد اشکی که برای حسین (سلام الله علیها) جاری می شود قطره ای از او در جهنم بیافتد آتش جهنم برای همیشه خاموش خواهد شد. تقاضای ما از همه عزیزان این هست که ان شاء الله رعایت کنند.

مجری:

طیب الله، ان شاء الله که بتوانیم به این طریق وصل بشویم. ان شاء الله فرج مولا و آقامان حضرت آقا صاحب العصر و الزمان را در لحظات انقطاع إلی الله بتوانیم بطلبیم.

در این برنامه تلاش می کنیم اخلاق علوی و سیره مهدوی هست آن چیزی که از آقا امیر المؤمنین به ما رسیده در شعر ابتدایی حضرت استاد بود:

 ای عدل علی عدل علی با تو بیایید!

کلماتی که از امیر المؤمنین به ما رسیده ان شاء‌ الله بتوانیم این کلمات را از زبان و لبان حضرت آقا صاحب العصر و الزمان بشنویم آن چهره را ببینیم این روضه های که حضرت استاد فرمودند ان شاء‌ الله بتوانیم از بیان حضرت آقا ولی عصر که علم تامّه و کامله دارند نسبت به آن جریاناتی که اتفاق افتاد این روضه های ابی عبد الله، ‌جدشان را از حضرت بشنویم.

یکی از آن تعابیری که ما جلسات پیش اشاره کردیم حضرت مولا امیر المؤمنین علی ابن ابی طالب در مناجات هایشان استفاده می کردند بعضاً در «بحار» ذکر شده بود آن وقتی که حضرت دست به قنوت می شوند اشاره می کنند که من:

«وَاقِفٌ بَيْنَ يَدَيْك‏»

هستم جملاتی را می فرمایند یکی از آن جملات این بود که

«فَإِنْ عُدْتُ فَعُدْ عَلَيَّ بِالْمَغْفِرَة»

در قسمت «بحار» به عنوان دعا ذکر شده بود هم این تعبیر در خطبه نهج البلاغه آمده است. تعبیر، تعبیر عجیبی است می خواهیم با این کلامی که حضرت مولا امیر المؤمنین مولی الموحدین فرمودند بیشتر آشنا بشویم!

حضرت آیت الله حسینی قزوینی:

أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيم‏، بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ وَبِهِ نَسْتَعين وَهُوَ خَيرُ نَاصِرٍ وَ مُعِينْ الْحَمْدُلِلَّه ‏وَ الصَّلَاةِ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ وَعلَیٰ آلِهِ آل الله لَا سِيَّمَا علَیٰ مَوْلانَا بَقِيَّةَ اللَّه‏ وَ الّلعنُ الدّائمُ‏ علَیٰ أَعْدائِهِمْ أعداءَ الله إلىٰ يَوم لِقَاءَ اللّه، وَأُفَوِّضُ أَمْرِي إِلَى اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ بَصِيرٌ بِالْعِبَادِ، حَسْبُنَا اللَّهُ وَنِعْمَ الْوَكِيلُ، نِعْمَ الْمَوْلَى وَنِعْمَ النَّصِيرُ

در جلسه گذشته در رابطه با فرازهایی از «ابو حمزه ثمالی»، مناجات امام سجاد (سلام الله علیه) و دعای سحر ماه مبارک رمضان و مناجات شعبانیه خواندیم و توضیح مختصری دادیم.

 یکی از فرازهایی که خیلی جانسوز و تأثیر گذار بود مناجات امیر المؤمنین در قنوت نمازشان نبود. عرضه می داشت:

«إِنِّي أَسَأْتُ وَ ظَلَمْتُ نَفْسِي‏»

بحار الأنوارالجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار (ط - بيروت)؛ نویسنده: مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى، ناشر: دار إحياء التراث العربي، محقق/ مصحح: جمعی از محققان، ج82، ص261

عزیزان، مقداری با این فرازها بیشتر انس بگیریم این ها را گوشی موبایل مان داشته باشیم قبل از نمازمان پنج دقیقه ای با این دعاها و مناجات ها مأنوس بشویم ببینیم این ها چه می دیدند که ما نمی بینیم؟ این ها چرا این چنین حالی داشتند؟ رسول اکرم عصاره عالم هستی و «أَوَّلُ مَا خَلَقَ اللَّه‏» است.

«خَلَقَكُمُ اللَّهُ أَنْوَاراً فَجَعَلَكُمْ بِعَرْشِهِ مُحْدِقِين‏»

من لا يحضره الفقيه؛ نویسنده: ابن بابويه، محمد بن على، ناشر: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسين حوزه علميه قم مصحح: غفاری، علی اكبر، ج2، ص613

می بینیم در نماز آن چنان از ترس خدا بی تاب می شود که در روایت دارد:

«كَانَ النَّبِيُّ (صلی الله علیه واله وسلم) إِذَا قَامَ إِلَى الصَّلَاةِ يَرْبَدُّ وَجْهُهُ خَوْفاً مِنَ اللَّهِ تَعَالَى وَ كَانَ لِصَدْرِهِ أَوْ لِجَوْفِهِ أَزِيزٌ كَأَزِيزِ الْمِرْجَلِ.»

بحار الأنوارالجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار (ط - بيروت)؛ نویسنده: مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى، ناشر: دار إحياء التراث العربي، محقق/ مصحح: جمعی از محققان، ج81، ص248

«يَرْبَدُّ وَجْهُه‏ مِنْ خَوْفِ اللَّه‏»، صورت مبارکش از ترس خدا رنگ عوض می کرد. «لِصَدْرِهِ أَزِيزٌ كَأَزِيزِ الْمِرْجَل‏»، سینه مبارک شان هُق هُق می کرد مثل آبی که در داخل دیگ روی آتش باشد چطور می جوشد و صدا می کند این طور صدای مبارک شان می آمد.

امیر المؤمنین (سلام الله علیه)

«يَتَغَيَّرُ وَجْهُهُ مِنْ خِيفَةِ اللَّهِ تَعَالَى‏»

صدیقه طاهره (سلام الله علیها)

«وَ كَانَتْ فَاطِمَةُ (علیها السلام) تَنْهَجُ فِي الصَّلَاةِ مِنْ خِيفَةِ اللَّهِ تَعَالَى‏»

بحار الأنوارالجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار (ط - بيروت)؛ نویسنده: مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى، ناشر: دار إحياء التراث العربي، محقق/ مصحح: جمعی از محققان، ج68، ص400

از ترس خدای عالم هنگام نماز، نفسش به شماره می افتاد. امام صادق و امام باقر (سلام الله علیهما) رنگ شان از ترس خدا در نماز گاه زرد و گاه قرمز می شد. گویا دارند با کسی حرف می زنند او را می بینند.

 چرا ما نیستیم؟ آن ها چه کار کردند؟ چه می دیدند؟ یکی از دعاهایی که قبلاً هم اشاره کردم در دعاهای متعدد از معصومین این واژه را دیدم می گوید:

«اللَّهُمَّ أَدْخِلْنِي فِي كُلِّ خَيْرٍ أَدْخَلْتَ فِيهِ مُحَمَّداً وَ آلَ مُحَمَّدٍ وَ أَخْرِجْنِي مِنْ كُلِّ سُوءٍ أَخْرَجْتَ مِنْهُ مُحَمَّداً وَ آلَ مُحَمَّد»

الكافي (ط - الإسلامية)، نویسنده: كلينى، محمد بن يعقوب بن اسحاق، محقق/ مصحح: غفارى على اكبر و آخوندى، محمد، ناشر: دار الكتب الاسلامیة، ج2، ص529

غیر از قنوت عیدین در جاهای دیگر هم ائمه این تعبیر را داشتند خدایا مرا داخل کن در هر خیری که محمد و آل محمد را داخل کردی، من را خارج کن از هر اتفاق بدی و هر سوئی که محمد و آل محمد را خارج کردی.

این جمله یادمان باشد «اللَّهُمَّ أَدْخِلْنِي فِي كُلِّ خَيْرٍ أَدْخَلْتَ فِيهِ مُحَمَّداً وَ آلَ مُحَمَّدٍ وَ أَخْرِجْنِي مِنْ كُلِّ سُوءٍ أَخْرَجْتَ مِنْهُ مُحَمَّداً وَ آلَ مُحَمَّد» امیر المؤمنین در قنوت نماز می گوید:

«إِنِّي أَسَأْتُ وَ ظَلَمْتُ نَفْسِي‏ وَ اعْتَرَفْتُ بِذُنُوبِي‏ فَهَا أَنَا وَاقِفٌ بَيْنَ يَدَيْك‏ فَخُذْ لِنَفْسِكَ رِضَاهَا مِنْ نَفْسِي لَكَ الْعُتْبَى لَا أَعُودُ فَإِنْ عُدْتُ فَعُدْ عَلَيَّ بِالْمَغْفِرَةِ وَ الْعَفْوِ ثُمَّ قَالَ(سلام الله علیه) الْعَفْوَ الْعَفْوَ مِائَةَ مَرَّةٍ ثُمَّ قَالَ أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ الْعَظِيمَ مِنْ ظُلْمِي وَ جُرْمِي وَ إِسْرَافِي عَلَى نَفْسِي وَ أَتُوبُ إِلَيْهِ مِائَةَ مَرَّةٍ فَلَمَّا فَرَغَ (سلام الله علیه) مِنَ الِاسْتِغْفَارِ رَكَعَ وَ سَجَدَ وَ تَشَهَّدَ وَ سَلَّمَ.»

بحار الأنوارالجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار (ط - بيروت)؛ نویسنده: مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى، ناشر: دار إحياء التراث العربي، محقق/ مصحح: جمعی از محققان، ج82، ص261

«إِنِّي أَسَأْتُ وَ ظَلَمْتُ نَفْسِي» خدایا بدی کردم و در حق خودم ظلم کردم «وَ اعْتَرَفْتُ بِذُنُوبِي‏» به گناهانم اعتراف می کنم. این که امیر المؤمنین، دیگر ائمه یا نبی مکرم دارد علمای بزرگ شیعه هم علمای اهل سنت در این اتفاق نظر دارند که آن ها در یک مقامی هستند همواره غرق در تماشای جلال و عظمت خدا هستند.

 اگر یک آنی از آن توجه غفلت می کنند برای خودشان گناه می شمارند. یک لحظه که اصلاً آن لحظه ها برای ما تصورش هم امکان پذیر نیست.

به تعبیر «امام راحل (رضوان الله تعالی علیه)» می خواهند به ما یاد بدهند که چگونه با خدا حرف بزنیم؟ «وَ اعْتَرَفْتُ بِذُنُوبِي‏» خدایا به گناهانم اعتراف می کنم «فَهَا أَنَا وَاقِفٌ بَيْنَ يَدَيْك‏» خدایا در برابر تو ایستاده ام مثل کسی که مدعیٰ علیه است در برابر قاضی می ایستد.

«فَخُذْ لِنَفْسِكَ رِضَاهَا» خدایا هر چه می خواهی از من بگیری، بگیر ولی رضایتت را به من ارزانی بدار!

عرض کردم تعبیر خیلی بزرگی است اصلاً تصورش را هم نمی توانیم بکنیم. تا آن جایی که می گوید «لَكَ الْعُتْبَى» بحث امشب ما این جاست خدایا از تو معذرت می خواهم. از تو پوزش می طلبم از تو عذر می خواهم. «لَا أَعُودُ» دیگر به گناه و غفلت بر نمی گردم.

 در بعضی از روایات دارد حضرت امیر عرضه می دارد خدایا اگر یک آنی از تو غافل بشوم ما در تمام عمرمان غافل هستیم. یک آنی از تو غافل بشوم به خاطر این، به قدری گریه کنم چشمانم کور شود به قدری در رکوع بمانم مهره های کمرم از هم گسیخته شود.

 اگر به قدری در سجده بمانم بنده های کمر، زانو و دست هایم از هم جدا شود باز خجالت می کشم سرم را بلند کنم الله بگویم. (به خاطر یک لحظه غفلت) در این جا هم عرضه می دارد «لَكَ الْعُتْبَى لَا أَعُودُ» خدایا از تو معذرت می خواهم دیگر به غفلت، گناه و معصیت بر نمی گردم این اوج توبه هست.

در روایت داریم ترک گناه مقامش بالاتر از توبه هست اگر کسی تصمیم گرفت گناه نکند این هم توبه هست و یک درجه بالاتر از توبه هست. می گوید خدایا معذرت می خواهم دیگر به گناه بر نمی گردم دیگر از تو غافل نمی شوم.

جالب این که، این تعبیر را جای دیگر ندیدم نمی گویم نیست. فقط در کلام مولی الموحدین امیر المؤمنین (سلام الله علیه) هست عرضه می دارد «فَإِنْ عُدْتُ» اگر دوباره مرتکب گناه شدم اگر دوباره غافل شدم «فَعُدْ عَلَيَّ بِالْمَغْفِرَةِ وَ الْعَفْوِ» تو هم خدایا به مغفرت و عفوت بر گرد.

 انسان وقتی گناه می کند توبه می کند دوباره مرتکب می شود یک حالت یأسی و قنوط در قلب انسان ایجاد می شود.

روایت داریم بالاترین گناه یعنی یکی از گناهان کبیره ای که بالاتر از او گناه نیست نا امیدی از رحمت حق است، دوستان عزیز خیلی مراقب باشیم توبه شکستیم بیاییم دوباره و دوباره گناه کردیم دوباره بر گردیم.

مدام توبه کردیم و توبه شکستیم دوباره به طرف خدا بیاییم. هر چه گناه ما بیشتر باشد در برابر کرم خدای عالم ناچیز است.

در مناجات منظومه حضرت امیر می خوانیم

«إِلَهِي ذُنُوبِي بَذَّتِ الطَّوْدَ وَ اعْتَلَت‏»

خدایا گناهان من از کوه های سر به فلک کشیده بالا رفت

«وَ عَفْوُكَ عَنْ ذَنْبِي أَجَلُّ وَ أَكْبَر»

هر چه گناهانم بزرگ شود عفو تو حد و حسابی ندارد از گناهانم بیشتر و وسعتش وسیع تر است.

ولذا مقداری دقت کنیم که خدای نا کرده بعد از گناه دوباره گناه نکنیم!

 امام سجاد (سلام الله علیه) در دعای حزین تعبیری دارد. بارها گفتم خوشا به حال آن های که دعای حزین را هر روز می خوانند دعای بعد از نماز شب حضرت سجاد (سلام الله علیه) است.

فرازهای عجیبی دارد ان شاء الله اگر خدا توفیق بدهد یکی، دو جلسه ای نسبت به فرازهای دعای حزین صحبت می کنیم. اصلاً امکان پذیر نیست کسی دعای حزین را با حضور بخواند قلبش منقلب نشود. اشکش جاری نشود.

فرازهای عجیبی دارد می گوید:

«مَوْلَايَ يَا مَوْلَايَ حَتَّى مَتَى وَ إِلَى مَتَى أَقُولُ لَكَ الْعُتْبَى‏ ثُمَّ لَا تَجِدُ عِنْدِي صِدْقاً وَ لَا وَفَاء»

خدایا تا کِی بگویم معذرت می خواهم؟ تا کی بگویم توبه کردم ولی تو صداقت از من نمی شنوی دوباره توبه می شکنم. «حَتَّى مَتَى وَ إِلَى مَتَى أَقُولُ لَكَ الْعُتْبَى» بعد عرضه می دارد خدایا تا کِی مدام از تو پوزش بطلم تا از تو معذرت خواهی کنم؟ بر تو پناه می بروم از نفس اماره از شیاطینی که دارند وسوسه ام می کنند.

بعد حضرت با آن زبان نازنین می گوید:

«مَوْلَايَ يَا مَوْلَايَ إِنْ كُنْتَ رَحِمْتَ مِثْلِي فَارْحَمْنِي»

خدایا اگر مثل من را مورد رحم قرار دادی من را هم مورد رحمت قرار بده

«إِنْ كُنْتَ غَفَرْتَ مِثْلِي فَاغْفِرْ»

اگر مثل من را مورد بخشش قرار دادی من را هم مورد بخشش قرار بده!

مصباح المتهجّد و سلاح المتعبّد؛ نویسنده: طوسى، محمد بن الحسن، محقق/ مصحح: ندارد، ناشر: مؤسسة فقه الشيعة، ج1، ص168

در جای دیگر دارد:

«مَا أَنَا بِأَوَّلِ مَنْ عَصَاك‏»

خدایا من اول کسی نیستم که تو را معصیت کردم قبل از من زیاد از بنده هایت معصیت کردند ولی از سر تقصیرات شان گذشتی

«إِلَهِي مَا أَنَا بِأَوَّلِ مَنْ عَصَاكَ فَتُبْتَ عَلَيْهِ، وَ تَعَرَّضَ لِمَعْرُوفِكَ فَجُدْتَ عَلَيْه‏»

بحار الأنوارالجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار (ط - بيروت)؛ نویسنده: مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى، ناشر: دار إحياء التراث العربي، محقق/ مصحح: جمعی از محققان، ج91، ص142

در جایی دیگر دارد:

«یا مَنْ غَفَرَ لِمَنْ هُوَ أَسْوَءُ حالًا مِنِّي‏»

ای خدایی که به بدتر از من هم رحم کردی مورد کرم و عفو قرار دادی!

 زبان حرف زدن با خدا را انسان یاد بگیرد. بگوید خدایا هر چه بد هم باشم از من بدترها را خدایا مورد بخشش قرار دادی، پس من را هم مورد بخشش قرا بده، من را هم قبول کن!

بعد یک امام سجاد در این دعا یک شاه بیتی دارد می گوید:

«يَا قَابِلَ السَّحَرَةِ اقْبَلْنِي‏»

ای خدایی که توبه ساحرین فرعون را بخشیدی و قبول شان کردی من را هم قبول کن.

مصباح المتهجّد و سلاح المتعبّد؛ نویسنده: طوسى، محمد بن الحسن، محقق/ مصحح: ندارد، ناشر: مؤسسة فقه الشيعة، ج1، ص164

یعنی حضرت در میان گنهکارها می گردد بدترین گنهکار، فجیع ترین گنهکار، سحره فرعونی که دارند با پیغمبر خدا می جنگند برای ابطال حقانیّت پیغمبر مبارزه می کنند. برای رسوا کردن پیغمبر خدا دارند آماده می شوند ولی خدای عالم در یک لحظه آن ها را منقلب کرد و بر گرداند و مورد بخشش قرا داد.

آن چنان آن ها را مورد عنایت قرار داد فرعون گفت (إِنَّهُ لَكَبِيرُكُمُ الَّذِي عَلَّمَكُمُ السِّحْرَ)

(قَالَ آمَنْتُمْ لَهُ قَبْلَ أَنْ آذَنَ لَكُمْ إِنَّهُ لَكَبِيرُكُمُ الَّذِي عَلَّمَكُمُ السِّحْرَ فَلَأُقَطِّعَنَّ أَيدِيكُمْ وَأَرْجُلَكُمْ مِنْ خِلَافٍ وَلَأُصَلِّبَنَّكُمْ فِي جُذُوعِ النَّخْلِ وَلَتَعْلَمُنَّ أَينَا أَشَدُّ عَذَابًا وَأَبْقَى)

(فرعون) گفت: «آيا پيش از آنکه به شما اذن دهم به او ايمان آورديد؟! مسلما او بزرگ شماست که به شما سحر آموخته است! به يقين دست ها و پاهايتان را بطور مخالف قطع می ‌کنم؛ و شما را از تنه ‌هاي نخل به دار مي ‌آويزم؛ و خواهيد دانست مجازات کدام يک از ما دردناکتر و پايدارتر است!»

سوره طه (20): آیه 71

(إِنَّهُ لَكَبِيرُكُمُ الَّذِي عَلَّمَكُمُ السِّحْرَ)، موسی رئیس شما ساحران است به شما سحر یاد داده است (فَلَأُقَطِّعَنَّ أَيدِيكُمْ وَأَرْجُلَكُمْ مِنْ خِلَافٍ) دست راست، پای چپ تان یا دست چپ، پای راست تان را می برم.

 در یک لحظه خدا با این ها چه کار کرد؟ کسی که یک عمر جادوگری و سحر کرد عده ای را بدبخت و بیچاره کرد. در برابر پیغمبر خدا ایستاده است گفتند:

(قَالُوا لَا ضَيرَ إِنَّا إِلَى رَبِّنَا مُنْقَلِبُونَ)

گفتند: «مهم نيست، (هر کاري از دستت ساخته است بکن)! ما به سوي پروردگارمان بازمي‌گرديم!

سوره شعراء (26): آیه 50

می خواهی ما را بکشی، بکش (إِنَّا إِلَى رَبِّنَا مُنْقَلِبُونَ) به طرف خدا می رویم امام سجاد می گردد در میان همه گنهکارها یک گنهکارهایی که در تاریخ در گناهکاری شاخص هستند هیچ مرد، زن، کوچک و بزرگی نیست از جنایت سحره فرعون نا آگاه باشد.

می گوید خدایا در یک لحظه آن ها را آن چنان مقلب شان کردی که در برابر تهدید به قتل فرعون این طور مردانه و شجانه ایستادند.

«يَا قَابِلَ السَّحَرَةِ اقْبَلْنِي يَا مَنْ لَمْ أَزَلْ أَتَعَرَّفُ مِنْهُ الْحُسْنَى‏»

خدایا از اول عمرم جز خوبی و کرم از تو ندیدم

مصباح المتهجّد و سلاح المتعبّد؛ نویسنده: طوسى، محمد بن الحسن، محقق/ مصحح: ندارد، ناشر: مؤسسة فقه الشيعة، ج1، ص164

«مَا هَكَذَا الظَّنُّ بِك‏»

خدایا گمانم نسبت به کرم تو غیر از این هست

مصباح المتهجّد و سلاح المتعبّد؛ نویسنده: طوسى، محمد بن الحسن، محقق/ مصحح: ندارد، ناشر: مؤسسة فقه الشيعة، ج2، ص847

«اللَّهُمَّ مَنْ أَنَا حَتَّى تَغْضَبَ عَلَي‏»

خدایا من چه کسی هستم بخواهی به من غضب کنی!

بحار الأنوارالجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار (ط - بيروت)؛ نویسنده: مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى، ناشر: دار إحياء التراث العربي، محقق/ مصحح: جمعی از محققان، ج46، ص101

دوستان دقت کنید دعاها چه دعای سحر ماه رمضان «ابو حمزه ثمالی»، دعای کمیل یا دعاهای دیگر که می خوانیم فرازهایی از این ها را یادداشت کنیم در گوشی موبایل مان داشته باشیم این ها را تلاش کنیم به صورت مدام قبل از نماز، در قنوت نماز، در سجده های نماز تکرار کنیم.

یک دفعه، یکی از این ها مورد قبول شد و به اجابت رسید دنیا، دین، آخرت و همه چیزمان آباد است.

 در این جا امیر المؤمنین هم عرض می دارد «فَإِنْ عُدْتُ فَعُدْ عَلَيَّ بِالْمَغْفِرَةِ فَإِنَّكَ أَنْتَ الْغَفُورُ الرَّحِيم‏ » توبه می دهم قول می دهم دیگر گناه نکنم ولی اگر دوباره به گناه بر گشتم تو هم به مغفرت و رحمتت بر گرد.

در قرآن یک تعبیر زیبایی در رابطه با یأس از رحمت خدا دارد در سوره زمر می گوید:

(قُلْ يا عِبَادِي الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعًا إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ)

بگو: ای بندگان من که بر خود اسراف و ستم کرده ‌ايد! از رحمت خداوند نوميد نشويد که خدا همه گناهان را می ‌آمرزد، زيرا او بسيار آمرزنده و مهربان است.

سوره زمر (39): آیه 53

بگو به آن بنده هایی که در گناه اسراف کردند کسی ده، بیست تا گناه می کند یک دفعه نه تمام عمرش را به گناه سپری کرد و در گناه اسراف و زیادی روی کرده است می گوید از رحمت خدا نا امید نشوید (اِنَّ اللَّهَ يغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعًا) خدا همه گناهان را می بخشد.

 بعضی ها معتقد هستند بر این که در قرآن امیدوارترین آیه این هست. گرچه در روایتی از امام صادق هست چند نفر از بزرگان اهل سنت سوال می کند کدام آیه در قرآن امیدوار کننده است؟ او هم آیه 53 سوره زمر را می خواند گفت نه از این هم امیدوار کننده هست در سوره والضحی:

(وَالضُّحَى * وَاللَّيلِ إِذَا سَجَى * مَا وَدَّعَكَ رَبُّكَ وَمَا قَلَى * وَلَلْآخِرَةُ خَيرٌ لَكَ مِنَ الْأُولَى * وَلَسَوْفَ يعْطِيكَ رَبُّكَ فَتَرْضَى)

قسم به روز در آن هنگام که آفتاب برآيد (و همه جا را فرا گيرد)، و سوگند به شب در آن هنگام که آرام گيرد، که خداوند هرگز تو را وا نگذاشته و مورد خشم قرار نداده است! و مسلما آخرت براي تو از دنيا بهتر است! و به زودي پروردگارت آنقدر به تو عطا خواهد کرد که خشنود شوي!

سوره الضحی (93): آیات 1 تا 5

شفاعت رسول الله امیدوارترین آیه در قرآن است. خدا می گوید یا پیغمبر به قدری برای شفاعت تو گنهکاران را می بخشیم راضیِ راضی بشوی (وَلَسَوْفَ يعْطِيكَ رَبُّكَ فَتَرْضَى) این را دقت کنید. ولذا در این جا به صراحت می فرماید از رحمت خدا نا امید نشوید. یأس از رحمت خدا از اکبر کبائر است.

یا در سوره عنکبوت دارد:

(وَالَّذِينَ كَفَرُوا بِآياتِ اللَّهِ وَلِقَائِهِ أُولَئِكَ يئِسُوا مِنْ رَحْمَتِي وَأُولَئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ)

کساني که به آيات خدا و ديدار او کافر شدند، از رحمت من مأيوسند؛ و براي آنها عذاب دردناکي است!

سوره عنکبوت (29): آیه 23

مأیوس شدن از رحمت خدا کار کفار است آن هایی که قیامت را قبول ندارند این ها مأیوس از رحمت خدا هستند. (وَأُولَئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ)

 «بحار»، جلد 2، صفحه 55 روایت خیلی زیبایی دارد می فرماید رسول اکرم

«نَوَادِرُ الرَّاوَنْدِيِّ، بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُوسَى بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ آبَائِهِ (سلام الله علیه) قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه واله وسلم) يَبْعَثُ اللَّهُ الْمُقَنِّطِينَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مُغَلَّبَةً وُجُوهُهُمْ يَعْنِي غَلَبَةَ السَّوَادِ عَلَى الْبَيَاضِ فَيُقَالُ لَهُمْ هَؤُلَاءِ الْمُقَنِّطُونَ مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ»

بحار الأنوارالجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار (ط - بيروت)؛ نویسنده: مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى، ناشر: دار إحياء التراث العربي، محقق/ مصحح: جمعی از محققان، ج2، ص95

آن های که از رحمت خدا مأیوس هستند فردای قیامت خدای عالم، صورت های این ها را واژگون و به عکس قرار می دهد. این را عزیزان دقت کنند.

 در بعضی از جاها دارد مثلاً صورت شان به جای این که طرف جلو باشد طرف عقب هست. می خواهند جلو بروند جلوی شان را نمی بینند عقب شان را می بینند. «يَعْنِي غَلَبَةَ السَّوَادِ عَلَى الْبَيَاضِ فَيُقَالُ لَهُمْ هَؤُلَاءِ الْمُقَنِّطُونَ مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ.» یا این که خدای عالم صورت این ها را مثل زغال سیاه می کند و به این ها می گویند ببینید این ها کسانی هستند که از رحمت خدا مأیوس شدند.

یا از امیر المؤمنین وقتی سوال می کنند:

«لَمّا سُئِلَ أَنَّ أَكْبَرَ الْكَبَائِرِ»

گفتند یا علی کبیره ترین کبائر چه است؟ یعنی بزرگ ترین گناه بزرگ چه است؟ یعنی در میان گناهان بزرگ از همه بزرگ تر چه است؟

حضرت فرمود:

«الْأَمْنَ مِنْ مَكْرِ اللَّهِ»

ایمن شدن از مکر الهی!

 گناه می کند اصلاً عین خیالش هم نیست که آیا خدا یک روزی گرفتار و عذابش می کند؟ در دنیا، در آخرت و در قبر

«وَ الْيَأْسُ مِنْ رَوْحِ اللَّه‏»

مأیوس شدن از رحمت خدا

«وَ الْقُنُوطُ مِنْ رَحْمَةِ اللَّه‏»

نا امیدی از رحمت خدای عالم!

كنز العمال في سنن الأقوال والأفعال؛ اسم المؤلف: علاء الدين علي المتقي بن حسام الدين الهندي الوفاة: 975هـ، دار النشر: دار الكتب العلمية - بيروت - 1419هـ-1998م، الطبعة: الأولى، تحقيق: محمود عمر الدمياطي، ج2، ص387

این را در «کنز العمال متقی هندی»، جلد 2، صفحه 378 آمده است.

 باز روایتی در «کنز العمال»، حدیث 5869 دارد تعبیر خیلی زیبایی است رسول اکرم می فرماید:

«الفاجر الرّاجي لرحمة اللَّه تعالى أقرب منها من العابد المقنط.»

كنز العمال في سنن الأقوال والأفعال؛ اسم المؤلف: علاء الدين علي المتقي بن حسام الدين الهندي الوفاة: 975هـ، دار النشر: دار الكتب العلمية - بيروت - 1419هـ-1998م، الطبعة: الأولى، تحقيق: محمود عمر الدمياطي، ج2، ص387

آن گنهکاری که امیدوار است خدا او را ببخشد این به خدا نزدیک تر است از آن عابدی که از رحمت خدا نا امید است.

عبادت می کند ولی از رحمت خدا نا امید است طرف گناه می کند امیدوار به رحمت خداست می گوید آن گنهکار امیدوار به رحمت خدا است. از این عابدِ مأیوس از رحمت خدا به خدای عالم نزدیک تر است.

 در «نهج البلاغه» حکمت 87 امیر المؤمنین فرمود:

«عَجِبْتُ لِمَنْ يَقْنَطُ وَ مَعَهُ الِاسْتِغْفَار»

نهج البلاغة (للصبحي صالح)؛ نویسنده: شريف الرضى، محمد بن حسين، ناشر: هجرت، محقق/ مصحح: فیض الاسلام، ص482

تعجب می کنم از کسی که از رحمت خدا مأیوس می شود و حال آن که درِ استغفار باز است خدا امر می کند

(وَاسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ ثُمَّ تُوبُوا إِلَيهِ إِنَّ رَبِّي رَحِيمٌ وَدُودٌ)

از پروردگار خود، آمرزش بطلبيد؛ و به سوي او باز گرديد؛ که پروردگارم مهربان و دوستدار (بندگان توبه‌کار) است!»

سوره هود (11): آیه 90

در چند جا این آیه آمده است برای گناهان تان استغفار کنید.

(وَيغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ)

گناهانتان را ببخشد؛

سوره آل عمران (3): آیه 31

(وَاعْلَمُوا أَنَّمَا أَمْوَالُكُمْ وَأَوْلَادُكُمْ فِتْنَةٌ وَأَنَّ اللَّهَ عِنْدَهُ أَجْرٌ عَظِيمٌ)

و بدانيد اموال و اولاد شما، وسيله آزمايش است؛ و (براي کساني که از عهده امتحان برآيند،) پاداش عظيمي نزد خداست!

سوره انفال (8): آیه 28

نتیجه استغفار این است که روزی و اولاد انسان را زیاد می کند.

من بارها گفتم یکی از اساتید حوزه که از اساتید «مرکز تخصصی مهدویت» است اگر اشتباه نکنم سال 72 یا 73 پیش من آمده بود می گفت فلانی حدود بیست سال دکتر رفتم بچه دار نمی شدم مأیوس شدم آخر به این آیه فکر کردم خدا می گوید:

(وَيا قَوْمِ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ ثُمَّ تُوبُوا إِلَيهِ يرْسِلِ السَّمَاءَ عَلَيكُمْ مِدْرَارًا وَيزِدْكُمْ قُوَّةً إِلَى قُوَّتِكُمْ وَلَا تَتَوَلَّوْا مُجْرِمِينَ)

و اي قوم من! از پروردگارتان طلب آمرزش کنيد، سپس به سوي او بازگرديد، تا (باران) آسمان را پي در پي بر شما بفرستد؛ و نيرويي بر نيرويتان بيفزايد! و گنهکارانه، روي (از حق) بر نتابيد!»

سوره هود (11): آیه 52

«استغفروا ربکم» تا آن جا که می گوید «یزیدکم فی اموالکم و اموالکم» استغفار کنید خدا هم مال و هم اولادتان را گسترش می دهد. گشتم بهترین استغفار، استغفار سی بندی امیر المؤمنین را پیدا کردم.

(این استغفار را ما روی سایت ولی عصر گذاشتیم)

ایشان گفت این را به همراه همسرم شروع به خواندن کردیم دست از دارو خوردن بر داشتیم از خوردن دارو خسته شده بودیم. گفت کمتر از یک سال خدای عالم یک فرزند به ما داد بدون این که یک دارویی مصرف کنیم.

می گفت الان که خدمت شما هستم سومین یا چهارمین فرزندم تازه به دنیا آمده است.

 به قول آیت الله العظمی «بهجت» می گوید دین می خواهید استغفار، پول می خواهید استغفار، بخشش گناه می خواهید استغفار، شفاعت اهل بیت و هر چه می خواهید استغفار کنید، استغفار یک شاه کلیدی است به هر قفلی می افتد!

خوشا به حال آن های که با استغفار روزشان را آغاز می کنند و با استغفار روزشان را پایان می برند.

 بارها گفتم روایت از آقا امام حسین (سلام الله علیه) هست حضرت عرضه می دارد مرد عربی خدمت پدرم آمد عرضه داشت یا علی وضع زندگیم خیلی به هم ریخته هست عیالوار هستم و از مال دنیا چیزی ندارم (به تعبیر من نان هم برای خوردن بچه هایم ندارم.) امام فرمود برادرم چرا استغفار نمی کنی تا کارت اصلاح شود.

مرد عرب گفت ای امیر المؤمنین بسیار استغفار می کنم حالم تغییر نمی کند امام فرمود خدای عالم می فرماید حضرت فرمود چرا استغفار نمی کنید؟

(فَقُلْتُ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ إِنَّهُ كَانَ غَفَّارًا * يرْسِلِ السَّمَاءَ عَلَيكُمْ مِدْرَارًا * وَيمْدِدْكُمْ بِأَمْوَالٍ وَبَنِينَ وَيجْعَلْ لَكُمْ جَنَّاتٍ وَيجْعَلْ لَكُمْ أَنْهَارًا)

به آنها گفتم: از پروردگار خويش آمرزش بطلبيد که او بسيار آمرزنده است... تا باران هاي پر برکت آسمان را پي در پي بر شما فرستد، و شما را با اموال و فرزندان فراوان کمک کند و باغ هاي سرسبز و نهرهاي جاري در اختيارتان قرار دهد!

سوره نوح (71): آیات 10 تا 12

خدا را استغفار کنید خدا بخشنده است درهای رحمت و روزی پی در پی به سر شما می ریزد اموال و فرزندان تان زیاد می شود.

بعد حضرت فرمود استغفاری به تو یاد می دهم که هنگام خواب آن را بخوان تا خداوند روزیت را زیاد گرداند آن وقت حضرت استغفاری را نوشت به مرد عرب داد و فرمود هنگامی که خواستی بخوابی و به بستر بروی این استغفار را با حالت گریه بخوان، اگر گریه ات نیامد خود را به حالت گریه در آورد (تباکی)

 امام حسین (علیه السلام) می فرماید در سال بعد مرد عرب نزد پدرم آمد و گفت یا امیر المؤمنین خداوند نعمتش را بر من تمام نمود تا آن جا که جایی برای نگهدار مال، اموال و حیوانات خودم ندارم.

 آن زمان بانک و ... نبود ثروت ها عبارت بود از گاو، گوسفند، شتر و امثال این ها بود می گوید به قدری خدا داد دیگر جا ندارم این ها را ثبت و ضبط کنم.

 امیر المؤمنین (علیه السلام) فرمود ای برادر عرب سوگند به خدایی که محمد را به حق به رسالت بر گزید هیچ بنده ای این استغفار را نمی خواند جز آن که خداوند گناهانش را آمرزیده، حوائجش مشروعش را بر آورده می سازد و به برکت این استغفار مال و فرزندانش افزایش می یابد.

(کتاب «الصحیفة العلویة الجامعة» مال «سید محمد باقر ابطحی اصفهانی (رضوان الله تعالی علیه)»، صفحه 164 دعای شماره 70)

البته این استغفار، استغفار سی بندی است یکی هم داریم هفتاد بندی است شاید یک ساعتی طول بکشد ولی این را معمولاً در ده، دوازده دقیقه می شود خواند. ولذا به دوستان عزیز توصیه می کنم ان شاء الله از خواندن این استغفار غفلت نکنند.

امیر المؤمنین فرمود «عَجِبْتُ لِمَنْ يَقْنَطُ وَ مَعَهُ الِاسْتِغْفَار» تعجب می کنم از کسی که از رحمت خدا مأیوس شده و حال آن که درِ استغفار باز است. «نهج البلاغه» حکمت 80

در «تحف العقول»، صفحه 214 از امیر المؤمنین:

«لَا تَيْأَسْ لِذَنْبِك‏»

هرگز از گناهت نا امید نشو

«وَ بَابُ التَّوْبَةِ مَفْتُوح‏»

بدان درِ توبه برای همیشه باز است.

تحف العقول عن آل الرسول (صلى الله عليه و آله)؛ ابن شعبه حرانى، حسن بن على، محقق/ مصحح: غفارى، على اكبر، ناشر: جامعه مدرسين، ص214

فرصت نیست احادیث توبه را بگویم ان شاء الله یک وقتی روایات توبه را دسته بندی کنیم برای عزیزان بگوییم اصلاً توبه یعنی چه و چه گناهانی قابل بخشش نیست؟ این ها را عرض می کنیم شاید چهار، پنج روایت از رسول اکرم، امیر المؤمنین و دیگر ائمه سوال می کنند «مَتیٰ بَابُ التَّوْبَةِ مَفْتُوحٌ‏»، تا کِی در توبه باز است؟

«نَازَلْتُ رَبِّي عَزَّ وَ جَلَّ فِي أُمَّتِي- فَقَالَ لِي بَابُ التَّوْبَةِ مَفْتُوحٌ‏ حَتَّى يُنْفَخَ فِي الصُّور»

بحار الأنوارالجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار (ط - بيروت)؛ نویسنده: مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى، ناشر: دار إحياء التراث العربي، محقق/ مصحح: جمعی از محققان، ج73، ص374

حضرت فرمود تا آن وقتی که چشم تان به عزرائیل بیافتد البته کسانی که از روی عناد نباشد اگر کسی روی عناد و تکبر بخواهد گناه کند یا مثل فرعون بحثش جدا است.

(إِنَّمَا التَّوْبَةُ عَلَى اللَّهِ لِلَّذِينَ يعْمَلُونَ السُّوءَ بِجَهَالَةٍ ثُمَّ يتُوبُونَ مِنْ قَرِيبٍ فَأُولَئِكَ يتُوبُ اللَّهُ عَلَيهِمْ وَكَانَ اللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًا * وَلَيسَتِ التَّوْبَةُ لِلَّذِينَ يعْمَلُونَ السَّيئَاتِ حَتَّى إِذَا حَضَرَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قَالَ إِنِّي تُبْتُ الْآنَ وَلَا الَّذِينَ يمُوتُونَ وَهُمْ كُفَّارٌ أُولَئِكَ أَعْتَدْنَا لَهُمْ عَذَابًا أَلِيمًا)

پذيرش توبه از سوي خدا، تنها براي کساني است که کار بدي را از روي جهالت انجام مي‌ دهند، سپس زود توبه مي‌ کنند. خداوند، توبه چنين اشخاصي را مي ‌پذيرد؛ و خدا دانا و حکيم است. براي کساني که کارهاي بد را انجام مي ‌دهند، و هنگامي که مرگ يکي از آنها فرا مي ‌رسد مي‌ گويد: «الان توبه کردم!» توبه نيست؛ و نه براي کساني که در حال کفر از دنيا مي‌ روند؛ اينها کساني هستند که عذاب دردناکي برايشان فراهم کرده ‌ايم.

سوره نساء (4): آیات 17 و 18

روایت داریم نسبت به شیعیان درِ توبه تا آن لحظه ای که چشمش به عزرائیل می افتد در بعضی از روایات داریم وقتی قیامت را می بیند آتش و بهشت را می بیند تا آن لحظه هم برای یاران و دوستان امیر المؤمنین به برکت امیر المؤمنین درِ توبه باز است.

ان شاء الله این ها را عرض و تحلیل هم می کنیم که با آیات قرآن چطور تطبیق می کند!

این تعبیر که حضرت فرمودند «لَا تَيْأَسْ لِذَنْبِك وَ بَابُ التَّوْبَةِ مَفْتُوح» در توبه باز است هرگز از استغفار مأیوس نشو.

یا در روایتی از امیر المؤمنین در «غرر الحکم» حدیث 1516

«الْمُذْنِبُ عَلَى بَصِيرَةٍ غَيْرُ مُسْتَحِقٍّ لِلْعَفْوِ.»

عيون الحكم و المواعظ( لليثي)؛ نويسنده: ليثى واسطى، على بن محمد (تاريخ وفات مؤلف: قرن 6)، محقق / مصحح: حسنى بيرجندى، حسين‏، ناشر: دار الحديث‏، قم: 1376ش، ص48

کسی می داند دارد گناه می کند عالمانه و عامدانه گناه می کند یک دفعه، کسی است توجه ندارد شیطان گولش می زند یک دفعه عصبانی می شود از خود بی خود می شود یا اصلاً نمی داند این گناه است و توجه ندارد می گوید اگر کسی توجه ندارد، کسی که واقعاً بی اختیار، بدون توجه گناه می کند اصلاً گناهش نوشته نمی شود، نوشته هم بشود با استغفر الله پاک می شود.

 ولی «الْمُذْنِبُ عَلَى بَصِيرَةٍ» کسی که می داند گناه است می داند خدا گفت ظلم نکن ولی می کند گفت آدم کشی نکن ولی مثل «نتایاهو» جبار عصر ما «ترامپ» ستمگر عصر ما دارد گناه می کند و آدم می کشد.

این ها «غَيْرُ مُسْتَحِقٍّ لِلْعَفْوِ» هستند این‌ها استحقاق بخشش خدا را هرگز ندارند نه خدای عالم توفیق توبه به این ها می دهد و فرضاً هم توبه کنند توبه این ها هم پذیرفته نیست.

روایتی را از آقا امام باقر (سلام الله علیه) از «حسن ابن محبوب» از «ابو حمزه ثمالی» می خوانم این خاتم بخش عرائضم باشد. از این عرائضی که امشب داشتم هیچ کدام مورد استفاده آقایان نشد تقاضا می کنم به این روایت خوب دقت کنند.

روایت از نظر سند هیچ مشکلی ندارد «علی ابن ابراهیم» از پدر بزرگوارشان «عِدَةُ عِدَةٌ مِنْ أصحابنا» جمعیاً از «حسن ابن محبوب» از «ابو حمزه ثمالی» روایت صد در صد صحیح است.

در این جا امام باقر (سلام الله علیه) عرضه می دارد خداوند تبارک و تعالی: «إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ أَوْحَى إِلَى دَاوُدَ...»

«الْحَسَنُ بْنُ مَحْبُوبٍ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ الثُّمَالِيِّ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ (سلام الله علیه) قَالَ: إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ أَوْحَى إِلَى دَاوُدَ (سلام الله علیه) أَنِ ائْتِ عَبْدِي دَانِيَالَ فَقُلْ لَهُ إِنَّك‏‏ عَصَيْتَنِي فَغَفَرْتُ لَكَ وَ عَصَيْتَنِي فَغَفَرْتُ لَكَ وَ عَصَيْتَنِي فَغَفَرْتُ لَكَ فَإِنْ أَنْتَ عَصَيْتَنِيَ الرَّابِعَةَ لَمْ أَغْفِرْ لَكَ فَأَتَاهُ دَاوُدُ ع فَقَالَ يَا دَانِيَالُ إِنِّي رَسُولُ اللَّهِ إِلَيْكَ وَ هُوَ يَقُولُ لَكَ إِنَّكَ عَصَيْتَنِي فَغَفَرْتُ لَكَ وَ عَصَيْتَنِي فَغَفَرْتُ لَكَ وَ عَصَيْتَنِي فَغَفَرْتُ لَكَ فَإِنْ أَنْتَ عَصَيْتَنِي الرَّابِعَةَ لَمْ أَغْفِرْ لَكَ فَقَالَ لَهُ دَانِيَالُ قَدْ أَبْلَغْتَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ فَلَمَّا كَانَ فِي السَّحَرِ قَامَ دَانِيَالُ فَنَاجَى رَبَّهُ فَقَالَ يَا رَبِّ إِنَّ دَاوُدَ نَبِيَّكَ أَخْبَرَنِي عَنْكَ أَنَّنِي قَدْ عَصَيْتُكَ فَغَفَرْتَ لِي وَ عَصَيْتُكَ فَغَفَرْتَ لِي وَ عَصَيْتُكَ فَغَفَرْتَ لِي وَ أَخْبَرَنِي عَنْكَ أَنِّي إِنْ عَصَيْتُكَ الرَّابِعَةَ لَمْ تَغْفِرْ لِي فَوَ عِزَّتِكَ وَ جَلَالِكَ لَئِنْ لَمْ تَعْصِمْنِي لَأَعْصِيَنَّكَ ثُمَّ لَأَعْصِيَنَّكَ ثُمَّ لَأَعْصِيَن»

الكافي (ط - الإسلامية)؛ نویسنده: كلينى، محمد بن يعقوب بن اسحاق، محقق/ مصحح: غفارى على اكبر و آخوندى، محمد، ناشر: دار الكتب الاسلامیة، ج2، ص436

خدا به حضرت داود پیغمبر وحی کرد «أَنِ ائْتِ عَبْدِي دَانِيَالَ» به سراغ بنده ام حضرت دانیال برو قبرش هم در «شوش دانیال» است. «أَنِ ائْتِ عَبْدِي دَانِيَالَ فَقُلْ لَهُ» یا داود پیش دانیال برو به او بگو «إِنَّك‏‏ عَصَيْتَنِي فَغَفَرْتُ لَكَ وَ عَصَيْتَنِي فَغَفَرْتُ لَكَ وَ عَصَيْتَنِي فَغَفَرْتُ لَكَ» گناه کردی بخشیدمت، گناه هر کسی مناسب خودش است.

«حَسَنَاتُ الْأَبْرَارِ سَيِّئَاتُ الْمُقَرَّبِين‏»

كشف الغمة في معرفة الأئمة (ط - القديمة)؛ نویسنده: اربلى، على بن عيسى، محقق / مصحح: رسولى محلاتى، هاشم‏، ناشر: بنى هاشمى - تبريز، ج‏2؛ ص254

یک دفعه این است که به فرزندم نگاه می کنم و می بوسمش برای هر بوسه خدا هزاران حسنه به من می دهد. ولی معصوم یک لحظه از خدا غفلت می کند توجه به فرزند می کند این را برای خودش گناه می شمارد.

 یا داود برو به دانیال بگو گناه کردی بخشیدمت، دوباره گناه کردی بخشیدمت، سومین مرتبه هم گناه کردی بخشیدمت، «فَإِنْ أَنْتَ عَصَيْتَنِيَ الرَّابِعَةَ لَمْ أَغْفِرْ لَكَ» اگر مرتبه چهارم گناه کنی دیگر نمی بخشمت!

 «فَأَتَاهُ دَاوُدُ (سلام الله علیه)» فَقَالَ يَا دَانِيَالُ إِنِّي رَسُولُ اللَّهِ إِلَيْكَ وَ هُوَ يَقُولُ لَكَ إِنَّكَ عَصَيْتَنِي فَغَفَرْتُ لَكَ وَ عَصَيْتَنِي فَغَفَرْتُ لَكَ وَ عَصَيْتَنِي فَغَفَرْتُ لَكَ فَإِنْ أَنْتَ عَصَيْتَنِي الرَّابِعَةَ لَمْ أَغْفِرْ لَكَ فَقَالَ لَهُ دَانِيَالُ قَدْ أَبْلَغْتَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ فَلَمَّا كَانَ فِي السَّحَرِ» حضرت داود آمد گفت یا دانیال من پیغمبر خدا هستم وظیفه ام این است که پیام خدا را به تو برسانم از من رنجیده نشوی خدا می گوید سه مرتبه گناه کردی بخشیدمت اگر مرتبه چهارم گناه کنی دیگر نمی بخشمت.

حضرت دانیال گفت یا نبی الله، ممنون پیام خدا را رساندی خدا حافظ شما وقتی سحر شد سحر یک چیز دیگری است «و المستغفرین بالأسحار»، «قَامَ دَانِيَالُ فَنَاجَى رَبَّهُ» آمد مشغول مناجات با خدا شد.

 عرضه داشت «فَقَالَ يَا رَبِّ إِنَّ دَاوُدَ نَبِيَّكَ أَخْبَرَنِي عَنْكَ أَنَّنِي قَدْ عَصَيْتُكَ فَغَفَرْتَ لِي وَ عَصَيْتُكَ فَغَفَرْتَ لِي وَ عَصَيْتُكَ فَغَفَرْتَ لِي» پیغمبرت به من خبر داد سه مرتبه گناه کردم «وَ أَخْبَرَنِي عَنْكَ أَنِّي إِنْ عَصَيْتُكَ الرَّابِعَةَ لَمْ تَغْفِرْ لِي» مرتبه چهارم اگر گناه من را دیگر نمی بخشی!

«فَوَ عِزَّتِكَ» عذر می خواهم این تعبیر را به کار می برم انسان خودش را به دیوانگی بزند مثل بچه ای که از مادر می خواهد چیزی بگیرد التماس و خواهش می کنم می بیند گوش نمی دهد خودش به این طرف و آن طرف می زند تا قلب مادر را به هر نحوی است به دست بیاورد.

یا بعضی از بچه ها وقتی مادر حرف گوش نمی دهد شروع می کند به خودش زدن به قدری خودش را می زند تا مادر دستش را بگیرد و خواسته بچه را قبول کند.

در این جا می گوید خدایا قسم به عزتت حضرت داود به من گفت مرتبه چهارم گناه کنم دیگر نمی خواهی من را ببخشی «فَوَ عِزَّتِكَ وَ جَلَالِكَ» قسم به عزتت «لَئِنْ لَمْ تَعْصِمْنِي لَأَعْصِيَنَّكَ ثُمَّ لَأَعْصِيَنَّكَ ثُمَّ لَأَعْصِيَنَّكَ» اگر تو از دستم نگیری، جلوی گناه کردنم را نگیری خدایا باز هم گناه می کنم باز هم گناه می کنم باز هم گناه می کنم هر چه می خواهی بکن!

این را می گویند عاشق خدا بودن با خدا، خودمانی حرف زدن یکی از فقرات دعای جوشن کبیر «یَا خَیرَ رفیق و شفیق» ای خدایی که بهترین رفیق و بهترین شفیق هستی.

 آدم با خدا رفاقت بکند اگر رفاقتش را با خدا درست کرد دیگر همه چیز درست است می گوید به عزتت قسم اگر تو از دستم نگیری باز گناه، باز گناه، باز گناه...

در این جا حرف خیلی زیاد دارم «فَوَ عِزَّتِكَ وَ جَلَالِكَ لَئِنْ لَمْ تَعْصِمْنِي‏» الان فرصت نیست در جلسات بعد تحلیل خیلی مفصلی روی قسمت پایانی عرض حضرت دانیال با خدا دارم.

 اگر بتوانیم پیام این روایت را درک کنیم. روایت خواندن هنر نیست پیام روایت را اگر توانستیم درک کنیم این هنر است. ان شاء الله پیام و تحلیل این روایت در جلسات بعد طلب عزیزان!

مجری:

تشکر می کنیم بسیار زیبا و عالی خیلی استفاده کردیم. در ادامه این مطالب آن فرازهایی که عاشقانه است آن فرازهایی که خودمان می خوانیم و احساس می کنیم یک مخ و یک مغزی دارد که چه بسا نتوانستیم به کُنه آن مطالب دست پیدا بکنیم آن ها را داریم یکی یکی با حضرت استاد پیش می رویم و مرور می کنیم و استفاده می کنیم. در عمق این دریای پهناور ان شاء الله می خواهیم غوث بکنیم.

(میان برنامه)

عرض سلام مجدد خدمت همه شما بینندگان «شبکه جهانی حضرت ولی عصر (عجل الله تعالی فرجه الشریف)» الحمدلله این توفیق را داریم با برنامه اخلاق علوی و سیره مهدوی همچنان در خدمت تان هستیم.

تا این جای برنامه دیدیم و ملاحظه کردید که آن کلمات و مناجات نابی که از قلب بزرگوارانی که اتصال شان دائمی است، تعبیرها، تعبیرهای مختلفی است.

 اما کسی بیش از آن ها نمی شناخت که رنگ و بوی خدایی داشته باشند ان شاء الله بتوانیم با خواندن و فرا گرفتن این مناجات ها و این فرازهای زیبا و عاشقانه حداقل یاد بگیریم چگونه باید خدای خودمان را بخوانیم؟ چگونه باید به خودمان دلداری بدهیم؟ چگونه باید اعمال مان را شبیه اعمال امیر المؤمنین بکنیم؟ تا ان شاء الله سیره مان، سیره اصحاب آقا ولی عصر (عجل الله تعالی فرجه الشریف) بشود.

حضرت استاد در ادامه آن فرازهایی که بسیار زیبا بودند ابتدا آغاز کردیم چند جلسه پیش مناجات شعبانیه را

«اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ اسْمَعْ دُعَائِي إِذَا دَعْوَتُكَ وَ اسْمَعْ نِدَائِي إِذَا نَادَيْتُك‏ وَ أَقْبِلْ عَلَيَّ إِذَا نَاجَيْتُكَ فَقَدْ هَرَبْتُ إِلَيْكَ وَ وَقَفْتُ بَيْنَ يَدَيْك‏ مُسْتَكِيناً [مسكيناً] لَكَ مُتَضَرِّعاً إِلَيْكَ رَاجِياً لِمَا لَدَيْكَ ثَوَابِي‏»

إقبال الأعمال (ط - القديمة)؛ ابن طاووس، على بن موسى، محقق/ مصحح: ندارد ناشر: دار الكتب الإسلاميه، ج2، ص685

همه این ها را الحمد لله در محضر حضرتعالی استفاده کردیم و بهره بردیم «وَ أَقْبِلْ عَلَيَّ إِذَا نَاجَيْتُكَ فَقَدْ هَرَبْتُ إِلَيْكَ وَ وَقَفْتُ بَيْنَ يَدَيْك‏» بحث هُربِ إلی الله را هم در جلسات پیش الحمد لله محضرتان بودیم. تا به این جا می رسد که «مُسْتَكِيناً [مسكيناً] لَكَ مُتَضَرِّعاً إِلَيْكَ» این تعابیر چه پیامی را می تواند برای ما داشته باشد؟

حضرت آیت الله حسینی قزوینی:

قبل از پاسخ به فرمایش حضرتعالی تأکید می کنم یکی از اکبر کبائر عبارت از نا امیدی از رحمت خداست. دقت کنیم هر چه خودمان را آلوده کردیم نفس اماره ما را کشاند، شیطان ما را کشاند چون مبارزه ما با شیطان یک مبارزه نا برابر است. قرآن می گوید

(إِنَّهُ يرَاكُمْ هُوَ وَقَبِيلُهُ)

چه اينکه او و همکارانش شما را مي ‌بينند از جايي که شما آنها را نمي ‌بينيد؛

سوره اعراف (7): آیه 27

او و سپاهیانش ما را می بینند و ما نمی بینیم. آن ها شبانه روز دنبال اغوای ما هستند و ما توجه نداریم. چه بسا گناه را برای ما زینت می دهند حواس مان نیست و چه بسا گناه می کنیم تصور می کنیم که عبادت می کنیم.

(الَّذِينَ ضَلَّ سَعْيهُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَهُمْ يحْسَبُونَ أَنَّهُمْ يحْسِنُونَ صُنْعًا)

آنها که تلاش هايشان در زندگي دنيا گم (و نابود) شده؛ با اين حال، مي ‌پندارند کار نيک انجام مي ‌دهند!

سوره کهف (18): آیه 104

این آیه قرآن است بعضی از گناهکارها، گناه می کند تصور می کنند دارند عبادت و کار خوب می کنند. بزرگ و کوچک را می کشد به بچه تجاوز می کند تصور می کند کار خوبی انجام می دهد. ولی وقتی گرفتار چنگال عذاب الهی شد آن جا می فهمد که این ها چه جنایاتی می کنند؟ ولی تلاش کنیم خدای نا کرده نا امید نشویم.

قضیه ای در ذهنم آمد حیفم آمد این را عرض نکنم کسی خدمت ظاهراً آقا امام کاظم (سلام الله علیه) می رسد می گوید در کنار بیت الله الحرام دیدم کسی پشت مقام (قریب به این مضمون) چون روایت را شاید چهل یا پنجاه سال قبل دیدم.

الان در ذهنم نیست در «شبکه ولی عصر» مطرح کردم یا خیر، ظاهراً در این شبکه مطرح نکردم.

عرض کرد دیدم بنده خدایی در کنار بیت الله الحرام مشغول دعا است می گوید خدایا من را ببخش گرچه می دانم نمی بخشی؛ گفت نزدیک شدم گفتم مرد حسابی این چه حرفی است داری می زنی؟ قرآن می گوید

(قُلْ يا عِبَادِي الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعًا إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ)

بگو: اي بندگان من که بر خود اسراف و ستم کرده ‌ايد! از رحمت خداوند نوميد نشويد که خدا همه گناهان را مي ‌آمرزد، زيرا او بسيار آمرزنده و مهربان است.

سوره زمر (39): آیه 53

خدا می گوید:

(نَبِّئْ عِبَادِي أَنِّي أَنَا الْغَفُورُ الرَّحِيمُ)

بندگانم را آگاه کن که من بخشنده مهربانم!

سوره حجر (15): آیه 49

پیغمبر، جار بکش من خداوند بخشنده هستم گفت گناهم به قدری زیاد است می دانم خدا من را نمی بخشد. گفتم گناهت چه است؟ گفت مأمور «منصور دوانقی» و رئیس شُرطه ها بودم.

 تقریباً نیمه های شب دیدم غلام «منصور دوانقی» آمد گفت «منصور» تو را می خواهد پیش «منصور» رفتم گفت فلانی چقدر من را دوست داری؟ گفتم به قدری دوست دارم تمام اموالم و هستیم را به تو بدهم خودم در کوچه زیر چادر زندگی کنم گفت برو.

 بر گشتم تازه خوابم برده بود در زدند دیدم غلامش است گفت «منصور» تو را می خواهد رفتم گفت فلانی چقدر من را دوست داری؟ گفتم حاضر هستم خودم و خانواده ام را فدای تو کنم. گفت برو، بر گشتم همین که به خانه رسیدم رفتم بخوابم دیدم باز غلام آمد گفت «منصور» تو را می خواهد.

پیش «منصور» رفتم گفت فلانی من را چقدر دوست داری؟ گفتم حاضر هستم اموال و خانواده ام را فدای تو کنم. گفت به درد من نمی خورد گفتم حاضر هستم دینم را فدای تو کنم گفت حالا شد.

ملاحظه کنید جنایتکارها چه کار می کنند؟ امروز اگر امثال «ترامپ» و «نتایاهو» این همه جنایت می کنند اصلاً وجدان و دین ندارند. وقتی دین را کنار بگذاری هر بی حیائی و جنایتی می توانی انجام بدهی.

گفت با این غلام برو هر چه این غلام گفت انجام بده. گفت آمد در زندانی را باز کرد دیدم بیست نفر سید نوجوان در آن زندان هستند گفت این ها را سر ببر؛ سر بریدم جنازه شان را داخل چاه انداختیم گفتم خدا حافظ گفت نه کجا؟

در یک زندان دیگر را باز کرد دیدم بیست نفر سید تقریباً میانسال در آن جا بودند گفت این ها را هم سر ببر، آن ها را هم سر بریدم. جنازه شان را در چاه انداختیم. گفتم بروم گفت نه در زندان دیگری را باز کرد دیدم بیست نفر پیر مرد هفتاد، هشتاد ساله موی صورت شان سفید، آثار سجده در پیشانی گفت این ها را هم سر ببر!

پیر مردها هر چه التماس کردند از قتل ما جز بدبختی برای خود چیز دیگری به دست نمی آوری چون به «منصور» قول داده بودم حاضر هستم دینم را به تو بدهم. آن بیست نفر را هم کشتم داخل چاه انداختم از آن جا بر گشتم از «بغداد» خارج شدم دیگر آن جا نماندم. تلاش کردم به هر قیمتی بود خود را به «مکه» رساندم.

می دانم شصت نفر سید اولاد زهرا و اولاد پیغمبر را کشتم مگر خدا من را می بخشد؟ گفت وقتی این ها را می گفتم اشک از چشمان امام سرازیر بود حضرت به پهنای صورتش گریه می کرد. بعد به من فرمود فلانی این که از رحمت خدا مأیوس شده گناهش از قتل شصت نفر سید فرزند حضرت زهرا بالاتر است!

دوستان خیلی حواس مان را جمع کنیم خدای نا کرده شیطان فریبی به ما ندهد که دیگر راه برگشت نداشته باشیم.

 «بابا طاهر عریان» تعبیری دارد بارها در مناجات ها می خوانیم:

اگر صد بار توبه بشکنم باز * تویی آن کس که می بخشی مرا باز

اگر صد بار افتادم شکستم * مرا مگذار بیرون از نشستم!

«مولوی» شعر مشهوری دارد:

باز آ باز آ که این در بی کران است * هر افتادن نشان در زدن هست

باز آ باز آ هر آن چه هستی باز آ * گر کافر و گبر و بت پرستی باز آ

این درگه ما درگه نومیدی نیست * صد بار اگر توبه شکستی باز آ

«مولوی» در جایی دیگر دارد:

غرق گنه نا امید مشو ز درگاه ما * که عفو کردن بود در همه دم کار ما

توبه شکستی بیا هر آن چه هستی بیا * امیدواری بجوی ز نام غفار ما

در دل شب خیز و ریز قطره اشکی ز چشم * که دوست دارم کند گریه گنهکار ما

تعبیر زیبایی است نمی دانم مال «مولوی» یا شاعر دیگری است

گفتی که به دل شکستگان نزدیکم * قریب علی التوابین

ما نیز دل شکسته داریم ای دوست * جز وصل تو دل به هر چه بستم توبه

این بالاترین مرحله توبه است توبه هر چه ما سِوی الله است

جز وصل تو دل به هر چه بستم توبه * بی یاد تو هر جا که نشستم توبه

خوشا به حال آن هایی که شبانه روز به یاد خدا هستند. شبانه روز خود را در محضر خدا می بینند.

جز وصل تو دل به هر چه بستم توبه * بی یاد تو هر جا که نشستم توبه

در حضرت تو توبه شکستم صد بار...

شعرش خیلی جالب است برایم خیلی لذتبخش است

در حضرت تو توبه شکستم صد بار * زین توبه که صد بار شکستم توبه!

استغفاری که دوستان می کنند یا دعای استغفار حضرت امیر یا نماز استغفار را می خوانند مثلاً بعد از سوره (إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ) پانزده باز «استغفر الله» بگویند یک دفعه هم از این استغفر الله شان، استغفار کنند.

 خدایا این استغفار من شایسته تو نیست در رکوع ده بار استغفر الله می گویند آخرش هم یک بار بگویند خدایا «أستغفرکَ مِن أستغفری» یا «أستغفر الله مِن أستغفر الله» در سجده هم همین طور.

حتی توبه هایمان هم احتیاج به توبه دارد به تعبیر یکی از بزرگان، یکی از چیزهایی که باید استغفار کنیم نمازهایمان هست. نمازهایی که می خوانیم باید از آن استغفار کنیم این نمازها شایسته مقام حق نیست.

خدا بیامرزد آیت الله «کشمیری» را بعد از نماز سرشان را روی مهر می گذاشت سه مرتبه «الحمد لله، الحمد لله، الحمد لله» می گفت.

صورت راست شان را روی مهر می گذاشت «شکراً لله، شکراً لله، شکراً لله» می گفت. صورت چپ شان را روی مهر می گذاشت سه مرتبه «استغفر الله، استغفر الله، استغفر الله» می گفتند.

 یکی از دوستان از ایشان سوال کرد چه ذکری هست بعد از نماز در سجده سه این اذکار را تکرار می کنید؟ ایشان فرمودند این ذکر حضرت خلیل الرحمن است.

ولذا یکی از کارهای که باید بعد از نمازمان انجام بدهیم استغفار از نمازمان هست و استغفار از استغفارمان هست.

در حضرت تو توبه شکستم صد بار * زین توبه که صد بار شکستم توبه!

اگر از این توبه هایمان هم توبه کردیم آن هنر و فوق العاده است.

لذا مقداری دقت کنیم که نحوه دعا و حرف زدن با خدا را از اهل بیت یاد بگیریم. فرازی که عزیزمان اشاره کردند «فَقَدْ هَرَبْتُ إِلَيْكَ وَ وَقَفْتُ بَيْنَ يَدَيْك‏ مُسْتَكِيناً [مسكيناً] لَكَ مُتَضَرِّعاً إِلَيْكَ رَاجِياً لِمَا لَدَيْكَ ثَوَابِي‏» خدایا از خودم به طرف تو فرار کردم، از گناهم فرار کردم به طرف تو آمدم. از شیاطین فرار کردم

«هَرَبْتُ» هر کس با زبان حال خودش بگوید «فَقَدْ هَرَبْتُ إِلَيْكَ» قبلاً هم این ها را توضیح دادیم «وَقَفْتُ بَيْنَ يَدَيْك» در برابر تو ایستاده ام مثل یک خطا کاری که در برابر قاضی می ایستد. قاضی می گوید فلان کار، فلان خطا و فلان اشتباه را کردی؟ می گوید بله وقتی کسی رِندی می کند حتی در برابر قاضی و محکمه هم انکار می کند جای بخشش ندارد.

اگر کسی حتی در محکمه صداقت از خودش نشان بدهد معمولاً قاضی دلش به رحم می آید می گوید اشتباه کردم چه کار کنم؟ می گوید خدایا هر چه کردم در برابر تو ایستادم «مُسْتَكِيناً [مسكيناً] لَكَ مُتَضَرِّعاً إِلَيْكَ»، «مُسْتَکِیناً لَکَ» معنایش این هست که در نهایت فقر و فروتنی در برابر تو ایستادم.

توضیح می دهم «إستکانت» یعنی انسان احساس بیچارگی و بدبختی کند، خدایا با همه بدبختی و بیچارگی در خانه ات آمده ام. «مُتَضَرِّعاً إِلَيْكَ» دارم تضرع و تلاش می کنم با دل شکسته تو را صدا کنم. تضرع غیر از گریه است گریه «بَکِیتُ» یا «أبِکی» می شود. «مُتَضَرِّعاً إِلَيْكَ» یعنی خدایا با دل شکسته دارم تو را صدا می کنم.

گناه کردم می دانم با این گناهم مستحق آتش هستم و قلبم شکست از این که گرفتار آتش بشوم. کسی آن جا به دادم نمی رسد «رَاجِياً لِمَا لَدَيْكَ» خدایا با همه بدبختی، با دل شکسته درِ خانه ات آمدم امیدوارم تو «لِمَا لَدَيْكَ ثَوَابِي‏» از دستم بگیری، از سر تقصیراتم بگذری.

از همه گناهانم چشم پوشی کنی و آن پاداشی که امیداورم و چشم دوخته ام نا امیدم نکنی. در ذیلش هم دارد

«وَ تَعْلَمُ مَا فِي نَفْسِي وَ تَخْبُرُ حَاجَتِي وَ تَعْرِفُ ضَمِيرِي‏»

خدایا آن چه که در درونم هست تو می دانی

«مَا عَصَيْتُكَ إِذْ عَصَيْتُكَ جاهِداً لِربوبِیَتِک»

بحار الأنوارالجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار (ط - بيروت)؛ نویسنده: مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى، ناشر: دار إحياء التراث العربي، محقق/ مصحح: جمعی از محققان، ج91، ص97

در جایی دیگر حضرت دارد خدایا اگر گناه و معصیت کردم منکر عظمت و وجود تو نبودم

«وَ لَا مُتعَرِضاً لِسَخَطِک»

اگر گناه کردم به این نیت گناه نکردم که بخواهم با تو کَل کَل کنم. یک دفعه کسی گناه می کند می گوید خدایا هر چه می خواهی کنی، بکن.

این را می گویند با خدا کَل کَل کردن «مُتعَرِضاً لِسَخَطِک» همان طوری که خیلی از پیامبران با حضرت لوط، با حضرت ابراهیم،‌ با حضرت نوح و ... می گوید از خدا بخواه «ائْتِنَا بِعَذَابِ اللَّه‏» به خدا بگو هر چه می خواهد انجام بدهد به او بگو آن عذابی که تو داری می گویی بگو خدا نازل کند.

 این با خدا کَل کَل کردن است متعرض سَخط خدا شدن است. لذا امام سجاد (علیه السلام) در این جا تعبیرش این هست «إلَهِی تَعْلَمُ مَا فِي نَفْسِي‏» آن چه که در نفسم گذشت تو با خبری من متعرض سَخط تو نشدم. «وَ تَخْبُرُ حَاجَتِي‏» می دانی با همه بدبختی و بیچارگی برای چه درِ خانه ات آمدم.

«وَ تَعْرِفُ ضَمِيرِي» خودت آگاهی و از همه ضمیر و باطن من هم آگاهی داری به این نیت نیامدم استغفار کنم که فردا دوباره گناه کنم.

«وَ لَا يَخْفَى عَلَيْكَ أَمْرُ مُنْقَلَبِي وَ مَثْوَايَ»

خدایا سرانجام کارم برای تو مشخص است و می دانی جایگاهم در کجا هست تو می دانی با این گناهان و معاصیم مشخص است جای من کجاست؟

«وَ مَا أُرِيدُ أَنْ أَبْدَأَ بِهِ مِنْ مَنْطِقِي وَ أَتَفَوَّهَ بِهِ مِنْ طَلِبَتِي»

خدایا هر چه به زبان می آورم قبل از این که به زبانم بیاورم خبر داری چه می خواهم بگویم، هر چه می خواهم از تو طلب کنم قبل از این که، مطالباتم را به زبان بیاورم تو می دانی

«وَ أَرْجُوهُ لِعَافِيَتِي‏»

إقبال الأعمال (ط - القديمة)؛ ابن طاووس، على بن موسى، محقق/ مصحح: ندارد ناشر: دار الكتب الإسلاميه، ج2، ص685

خدایا امیدوارم که عاقبتم را ختم بخیر کنی اگر کناه و معصیت کردم به خاطر این گناهان بدبختم نکن. ولذا کلمه «إستِکانَه» در عبارت حضرت امام سجاد و ائمه (سلام الله علیهم) هست «مُسْتَكِيناً لَك‏» یعنی با نهایت بدبختی و فروتنی آمدم.

در قرآن سوره مؤمنون تعبیری دارد در رابطه با کسانی که در برابر انبیاء و خدای عالم می ایستند می گوید:

(وَلَقَدْ أَخَذْنَاهُمْ بِالْعَذَابِ فَمَا اسْتَكَانُوا لِرَبِّهِمْ وَمَا يتَضَرَّعُونَ)

ما آنها را به عذاب و بلا گرفتار ساختيم (تا بيدار شوند)، اما آنان نه در برابر پروردگارشان تواضع کردند، و نه به درگاهش تضرع مي‌ کنند!

سوره مؤمنون (23): آیه 76

این ها هرگز در برابر خدای عالم تضرع نکردند. هرگز در برابر خدا احساس بدبختی نکردند. و در برابر خدای عالم فروتنی، تضرع و زاری نکردند.

لذا عرفا تعبیر زیبایی دارند می گویند کلمه «إسِتِکانَه» به معنای فرو ریختن صلابت نفس است. در حقیقت بت نفس را شکستن است مادامی که این بت نفس شکسته نشد من،‌ من، من...من هستم در خانه تو آمدم. من هستم دارم توبه می کنم. من هستم دارم عبادت می کنم و ... .

این من ها باید بریزد اگر چنان چه این من ها ریخت «مُسْتَكِيناً لَك‏» می شود. «مُسْتَكِيناً لَك‏» درست شد «مُتَضَرِّعاً إِلَيْك‏» هم درست می شود. ولی مادامی که احساس کنم من هستم دارم توبه می کنم. همان فرمایش حضرت دانیال می گوید اگر تو حذفم نکنی باز گناه می کنم.

لذا قرآن در سوره فاطر تعبیر زیبایی دارد

(يا أَيهَا النَّاسُ أَنْتُمُ الْفُقَرَاءُ إِلَى اللَّهِ وَاللَّهُ هُوَ الْغَنِي الْحَمِيدُ)

اي مردم شما (همگي) نيازمند به خدائيد؛ تنها خداوند است که بي ‌نياز و شايسته هرگونه حمد و ستايش است!

سوره فاطر (35): آیه 15

آی مردم، تو فقر محض در برابر خدا هستی. او کمال محض، غنی مطلق است تو فقر مطلق هستی. در دعاهای رسول اکرم دعای خیلی زیبایی دارد می گوید خدایا اسم من را از لیست فقراء حذف نکن مراد از فقراء،‌ فقیری و بی مالی نیست.

این که انسان احساس فقر بکند به تعبیر استاد ما آیت الله «شاه آبادی (رضوان الله تعالی علیه)» انسان خودش را عین ربط به خدا بداند؛ یعنی به این نتیجه برسد «لا حول و لا قوة إلا بالله» اگر به این جا رسید به بالاترین مرتبه توحید رسیده است.

 وقتی «بِحَوْلِ اللَّهِ وَ قُوَّتِهِ أَقُومُ وَ أَقْعُد» از سر عادت می گوییم. ولی اگر این را با تمام وجود گفتیم خدایا به حول و قوه تو ایستادنم، نشستم همه با این حول و قوه توست. امیر المؤمنین (سلام الله علیه) قبل از این که به رکوع و سجده برود عرضه می داشت

«بِحَوْلِكَ وَ قُوَّتِك‏ ارْكَعْ وَ اسْجُد» به حول و قوه تو رکوع و سجده می کنم.

اگر این مرحله برای ما پیش بیاید مثل لامپی که روشن است این فقر محض به کارخانه برق است یعنی اگر یک چشم بر هم زدن رابطه این لامپ توسط سیم از کارخانه برق از نیروگاه قطع بشود نه روشنایی هست و نه اظهار وجودی هست. در حالی که لامپ چشمک می زند می گوید من هستم این جا را روشن کردم حال آن که خودش تاریک محض است هر چه دارد از نیروگاه برق دارد.

این واسطه سیم هم وجود مقدس ائمه (سلام الله علیهم اجمعین) هستند که در زیارت آل یاسین می خوانیم بر این که:

«ما عندنا فمنک»

هر چه داریم از شماست این ها واسطه فیض الهی هستند.

«قُلُوبُنَا أَوْعِيَةٌ لِمَشِيَّةِ اللَّه‏»

الغيبة (للطوسي)/ كتاب الغيبة للحجة؛ نویسنده: طوسى، محمد بن الحسن، ناشر: دار المعارف الإسلامية، محقق/ مصحح: تهرانى، عباد الله و ناصح، على احمد، ص247

قلب ما ظرف مشیة الله است ما عین ربط به خدا هستیم بلاتشبیه مثل عین ربط نور چراغ به نیروگاه برق و سیم هم عبارت از وجود ائمه (سلام الله علیه علیهم اجمعین) هست.

در اول عرائضم این عبارت را هر جلسه می خوانم:

«السَّلَامُ عَلَيْكَ صَاحِبَ الْمَرْأَى وَ الْمَسْمَع‏»

درود بر تو ای آقا امام زمان که همه چه را می بینی و همه صداها را می شنوی الان با شما صحبت می کنم شما عرائضم را می شنوید قبل از این که صدای من به گوش شما برسد حتی به گوش خودم برسد حضرت ولی عصر این صداها را می شنود.

قبل از این که ببینم به این دوربین نگاه کنم شما به تلویزیون نگاه کنید حضرت ولی عصر همه این ها را می بیند.

«فَمَا شَيْ‏ءٌ مِنْهُ إِلَّا وَ أَنْتُمْ لَهُ السَّبَبُ وَ إِلَيْهِ السَّبِيل‏»

بحار الأنوارالجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار (ط - بيروت)؛ نویسنده: مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى، ناشر: دار إحياء التراث العربي، محقق/ مصحح: جمعی از محققان، ج99، ص93

هر آن چه که به ما می رسد واسطه شما هستید. لذا اگر به این مرحله برسیم عین فقر محض و این که هر چه به ما می رسد واسطه اش ائمه (سلام الله علیهم) هستند. می شود گفت این یکی از بالاترین مرحله توحید هست!

مجری:

ان شاء الله و خیلی مشتاق هستیم باز در مناجات شعبانیه دارد

«إِلَهِي هَبْ لِي كَمَالَ الِانْقِطَاعِ إِلَيْكَ وَ أَنِرْ أَبْصَارَ قُلُوبِنَا بِضِيَاءِ نَظَرِهَا إِلَيْكَ حَتَّى تَخِرَقَ أَبْصَارُ الْقُلُوبِ حُجُبَ النُّورِ فَتَصِلَ إِلَى مَعْدِنِ الْعَظَمَةِ وَ تَصِيرَ أَرْوَاحُنَا مُعَلَّقَةً بِعِزِّ قُدْسِك‏»

إقبال الأعمال (ط - القديمة)؛ ابن طاووس، على بن موسى، محقق/ مصحح: ندارد ناشر: دار الكتب الإسلاميه، ج2، ص687

ان شاء الله از حضرتعالی کامل ترش را بشنویم وعده ما برای جلسه آینده اگر توفیقی بود از محضرتان تشکر می کنیم. همچنین تشکر می کنم از همه شما بینندگان عزیز و ارجمندی که تا انتهای برنامه همراه ما بودید ان شاءالله موفق و مؤید و منصور باشید تا دیدار آینده خدا نگهدار!